Bu yazı Kulüp Kurucu Üyelerinden Arif Candemir tarafından bilisimhukukukulubu.com sitesinde yayınlanmak üzere hazırlanmıştır.  Yazı içerisinde kaynak gösterilen linklerin tamamı 31.03.2016 tarihi itibariyle erişilebilir durumdadır.

Noterlik Kanunu’na geçtiğimiz yıl eklenen 198/A maddesine dayalı olarak çıkarılan ve 1 Mart 2016’da yürürlüğe giren Noterlik İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Hakkında Yönetmelik* ile elektronik ortamda yeni noterlik uygulamaları getiriliyor. Yönetmeliğe göre, Türkiye Noterler Birliği (TNB) bünyesinde yapılan tüm işlemlerin kaydedileceği merkezi bir e-arşiv sistemi oluşturulması ve yasal sınırlar çerçevesinde elektronik ortamda paylaşılabilir hale gelmesi öngörülüyor. Ek olarak, imza onaysız gerçekleştirilen ihbarname, ihtarname, çeviri gibi işlemlerin artık e-imza ile notere gitmeden yapılabileceği de düzenlemelerden bir diğeri. Ancak getirilen düzenlemelerin en önemlisini elektronik ortamda tespit (e-tespit)  uygulaması oluşturmaktadır.

Elektronik Tespit Sistemi ve Sosyal Medyadan Hakaret Davalarına Etkisi

Bu yeni düzenleme ile internet ortamındaki her türlü verinin anında tespitine imkan tanıyan ve kesintisiz 7/24 çalışacak bir sistem oluşturuldu. İnternette suç unsuru taşıdığı düşünülen paylaşımlar bizzat kullanıcılar tarafından tespit edilebilecek. Sistem kullanılarak yapılan tüm işlemlere dair iz kayıtları adım adım kaydedilecek, saklanacak ve delil olarak kullanılabilecektir. E-tespit sisteminin özellikle sosyal medya paylaşımlarından kaynaklanan hakaret davalarında, ekran görüntülerinin başlı başına delil değeri bulunmayışına bir çözüm üretme çabasında olduğu söylenebilir. Ayrıca ekran görüntüleri manipüle edilebilir olduğundan ve paylaşımların kısa süre içerisinde silinme ihtimali de bulunduğundan yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi amaçlanıyor.

       Hakaret suçu TCK md 125/1’de ’’ Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır’’ şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin 2. Fıkrasında ‘’ Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.’’ denilerek internet üzerinden hakaret fiilleri de madde kapsamı alınmıştır.

İnternet ortamında hakaret içeren yayınlanmış bir paylaşımın kendisine ait olduğunu kabul etmeyen bir şüphelinin tespiti IP adresleri sayesinde yapılmaktadır. Twitter ve Facebook gibi ABD’de kurulu şirketler, hakaret suçu söz konusu olduğunda şüphelinin tespitinde kullanılacak IP adreslerini Türkiye ile paylaşmamaktadır. Çünkü ABD’de yasalarında tipik bir ‘’hakaret’’ suçu düzenlenmemekte ve bu tarz eylemler ABD anayasasında ifade özgürlüğü kapsamında tutulmaktadır. Bu nedenle Türkiye tarafından hakaret suçu gerekçesiyle yapılan adli yardım talepleri de ABD makamları tarafından bu eylemlerin ifade özgürlüğü kapsamında olduğu gerekçesiyle reddedilmektedir. Dolayısıyla hakarete konu paylaşımda bulunan hesapların kullanıcı bilgileri yargısal makamlara intikal etmemektedir.

Bu durumda e-tespit sistemi kullanılarak kaydedilen iz kayıtları ve alınan ekran görüntüleri şüphelinin tespiti konusunda, ceza muhakemesinde soruşturmanın başlaması için yeterli şüphelinin oluşmasına imkan vererek, yargılama aşamasında şüpheli ile somut bağlantı kurulan adli bilişim gibi veya başkaca araçlarla ile ilişkilendirilebilir olmaktadır.

Sistem nasıl çalışacak?

    İlk önce Türkiye Noterler Birliği web adresindeki, e-tespit sayfası* üzerinden yeni tespit talebinde bulunulmalıdır.. Açılan sayfada kişinin kimlik bilgileri istenecek ve doğrulandıktan sonra sisteme giriş yapılacaktır. Sistem, mevcut internet tarayıcısının içinde ikinci bir internet tarayıcısı açmaktadır. Bunun nedeni güvenlik ve amaç dışı kullanımı engellemektir. Tespit edilmek istenilen internet içeriğinin bulunduğu ana sayfadan başlama zorunluluğu vardır yani bu sayfanın tespiti zorunludur. Kullanacağınız uygulama, tespit boyunca yaptığınız her işlemi kayıt altına alacaktır. Sisteme giriş yapıldıktan sonra uygulama ile en fazla 10 dakika ile sınırlı bir bağlantı kurulabilir. Bu süre içinde tespit işleminin tamamlanması gerekir. Tespit işlemi en fazla 10 ekran görüntüsü ve 1 dosya indirimi ile sınırlıdır. İndirilmek istenen dosya boyutu en fazla 5 MB olabilir. Ayrıca sistem, Türkiye’den erişime engellenmiş internet sayfalarında  kullanılamayacaktır. Tespit sisteminde yapılan tüm işlemler ve sistem kullanılarak ziyaret edilen tüm web sayfalarında girilen bilgiler, kullanıcı adı ve şifreler dahil olmak üzere tüm bilgiler sistem tarafından kaydedileceğinden tespit işlemi tamamladıktan sonra şifrelerin değiştirmesi gereklidir. Yapılan bu işleme son olarak bir tespit numarası atanacak ve kişi bu numara ile herhangi bir notere mesai saatleri içinde giderek tespit tutanağını çıkartabilecektir. Tespit tutanağı ücreti, alınan ekran görüntüsü sayısı ve indirilen dosya boyutuna göre hesaplanacaktır. Elde edilen noter tespit tutanağı da mahkemeler nezdinde delil olarak kabul edilecektir.

Adsız